Pończochy, rajstopy, podwiązki, pasy do pończoch

Pończochy przez wieki były zwyczajną częścią garderoby. Zastosowanie ich było proste - miały chronić przed zimnem. Im mniej się o nich mówiło tym lepiej. Obecnie żadna kobieta nie jest w stanie żyć bez wytworów pończoszanych. Mówiąc o nich należy pamiętać, że jeszcze do niedawna pończochy były niezwykle trudno dostępnym dobrem luksusowym. Co ciekawsze pończochy niegdyś były elementem raczej męskiej garderoby niż damskiej.

Pojawienie się pończoch nie nastąpiło w chwili wynalezienia nylonu, lecz kilka wieków wcześniej. Nie da się określić konkretnej daty powstania pończoch. Znane są przykłady już ze starożytnej Grecji, kiedy to kobiety nakładały długie wełniane skarpety w trakcie prac domowych. Nie były to pończochy w dosłownym znaczeniu tego słowa. Za przodków pończoch uważane są męskie rajtuzy. Rajtuzy noszone głównie przez europejską arystokrację z XIV wieku początkowo były elementem wyłącznie stroju męskiego. Znacznie odbiegały od wyglądu dzisiejszych pończoch, bardziej przypominały dzisiejsze rajstopy niż pończochy. Z biegiem czasu przeobraziły się w dwuczęściowy element garderoby, którego dolna część dała początek pończochom. W wkrótce kobiety w Europie również zaczęły nosić długie wełniane skarpety utrzymywane na nodze przy pomocy tasiemki (w postaci podwiązki) przywiązanej nieco powyżej kolana.

Pomysł na pończochy dla kobiet prawdopodobnie zrodził się w XVI wieku na Wyspach Brytyjskich. Znana jest opowieść o pani Montague, która rzekomo wysłała parę jedwabnych pończoch w prezencie dla królowej Elżbiety. Królowej tak bardzo spodobały się jedwabne pończochy, że kazała sobie od tamtego dnia sprowadzać tylko takie. Niezależnie od tego czy jest to prawda czy nie pończochy stawały się coraz bardziej popularne na świecie, natomiast ich wygląd niewiele się zmienił na przestrzeni wieków. Zmieniła się natomiast metoda i materiały do wyrabiania pończoch. Dzięki temu sytuacja gdzie na zakup jedwabnych dóbr pozwolić mogły sobie jedynie bogate kobiety uległa zmianie.

W latach 40. XX wieku została wprowadzona na rynek pończocha wykonana z nylonu, która całkowicie owładnęła modą kobiecą. Niestety produkcja szybko została wstrzymana ze względu na wojnę. Wojna zagarnia w całości nylon, który przeznaczony został na spadochrony dla wojsk. Pończochy znowu stały się wyrobem drogim i trudno dostępnym, ale sytuacja wróciła do normy już po 1945 roku. Należy tutaj wspomnieć o sławnych FF, czyli pończochach ze szwem, które królowały w latach 40. i 50. Nowy nylonowy produkt na tyle stał się popularny, że panie które nie mogły sobie pozwolić na pończochy, rysowały na łydkach kreski kredką do oczu. Taki malunek miał udawać szew pończoch FF.

Kobiety zdawały sobie sprawę z większej atrakcyjności swoich nóg w nylonowych pończochach. Nosiły je nawet podczas upałów, a więc bardziej dla elegancji, niż ochrony przed zimnem. W roku 1945 pojawiły się pończochy bezszwowe, które były odpowiedzią na prośby wielu kobiet.

Początki odwrotu od pończoch nylonowych są związane z rozpoczęciem masowej produkcji rajstop i wynalezieniem włókna typu lycra. Jak się później okazało nowy wynalazek w szybkim tempie zdobył popularność i niemal wyparł z użycia pończochy.

Warto też wspomnieć o pasach do pończoch i podwiązkach. Ta część bielizny służyła głównie do podtrzymywania pończoch. Pierwsze podwiązki pojawiły się wraz z pojawieniem pończoch. Na początku były to rzemienie mocno zaciskane wokół uda, ale z upływem lat ustąpiły delikatnym tasiemkom z tkaniny a nawet wstążkom. Podwiązki były dość niewygodne, często się rozwiązywały albo zsuwały, a zbyt mocny ucisk powodował trudności w krążeniu. Starano się temu zaradzić stosując wszywane taśmy, małe metalowe sprężynki lub trykot o specjalnym ściągaczowym ściegu, aż ostatecznie zaczęto używać gumowej taśmy. Pod koniec XIX wieku pojawił się przodek współczesnego pasa do pończoch – podwiązki z elastycznej taśmy zakończone żabkami. Takie pasy do pończoch często były przyszywane do gorsetów, a nawet półgorsetów. W XX wieku choć największą popularnością cieszył się już pas do pończoch, moda na podwiązki nie przeminęła zwłaszcza wśród kobiet młodych.